Παρουσία μπαλενοφόρας φάλαινας στον Παγασητικό Κόλπο
Από τις 25 Ιουλίου 2026, το «Ερευνητικό Κέντρο Διάσωσης και Περίθαλψης Κητωδων -ΑΡΙΩΝ» υπό την ιδιότητά του ως «Συντονιστής της Ομάδας Διαχείρισης Περιστατικών Εκβρασμών Κητωδών του «Εθνικώς Συντονισμένου Δικτύου Παρακολούθησης και Διαχείρισης Εκβρασμών Ειδών Θαλάσσιας Άγριας Πανίδας» (ΦΕΚ Β’ 3376/19-05-2023), ενημερώθηκε από το Κεντρικό Λιμεναρχείο Βόλου, επαγγελματίες αλιείς και πολίτες για την παρουσία μπαλενοφόρας φάλαινας εντός του Παγασητικού Κόλπου.
Από την πρώτη στιγμή ενεργοποιήθηκε η διαδικασία παρακολούθησης του περιστατικού, με συλλογή και αξιολόγηση φωτογραφικού και βιντεοληπτικού υλικού, καθώς και καταγραφή των παρατηρήσεων από τους εμπλεκόμενους φορείς. Με βάση τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα στοιχεία, το ζώο φαίνεται να είναι ενήλικο και να βρίσκεται σε καλή φυσική κατάσταση. Η συμπεριφορά του χαρακτηρίζεται ως φυσιολογική, καθώς έχουν καταγραφεί επανειλημμένα άλματα εκτός νερού (breaching), ενεργή τροφοληψία, ενδείξεις ιδιαίτερα θετικές όσον αφορά τη φυσική του κατάσταση.
Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας
Οι μπαλενοφόρες φάλαινες, παρά το εντυπωσιακό τους μέγεθος δεν αποτελούν κίνδυνο για τον άνθρωπο. Δεν διαθέτουν δόντια, δεν επιδεικνύουν επιθετική συμπεριφορά και τρέφονται φιλτράροντας μικρόψαρα και άλλους μικρούς οργανισμούς μέσω των μπαλαινών τους.
Η παρουσία μιας μπαλενοφόρας φάλαινας στον Παγασητικό Κόλπο πιθανότατα σχετίζεται με την αυξημένη διαθεσιμότητα τροφής. Ο Παγασητικός αποτελεί έναν ιδιαίτερα παραγωγικό θαλάσσιο κόλπο, ο οποίος χρησιμοποιείται συστηματικά ως περιοχή τροφοληψίας από πολλά προστατευόμενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών, όπως το ρινοδέλφινο (Tursiops truncatus), το κοινό δελφίνι (Delphinus delphis), το ζωνοδέλφινο (Stenella coeruleoalba), το σταχτοδέλφινο (Grampus griseus) και τη Μεσογειακή φώκια (Monachus monachus).
Η καταγραφή μεγάλων κητωδών στον Παγασητικό δεν αποτελεί πρωτοφανές φαινόμενο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η παρουσία μιας νεαρής μεγάπτερης φάλαινας (Megaptera novaeangliae) τον Ιανουάριο του 2026, η οποία παρέμεινε στον κόλπο για αρκετές ημέρες, για λόγους τροφοληψίας και στη συνέχεια αποχώρησε από τον κόλπο.
Οδηγίες προς τους χειριστές σκαφών
Η συνεργασία των πολιτών είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ασφάλεια τόσο του ζώου όσο και των ανθρώπων.
1. Διατηρείτε ασφαλή απόσταση
Οι εναέριες συμπεριφορές (breaching) αποτελούν φυσιολογική συμπεριφορά και δεν υποδηλώνουν επιθετικότητα. Ωστόσο, η επαναφορά ενός τόσο μεγάλου ζώου στην επιφάνεια μπορεί να δημιουργήσει ισχυρό κυματισμό, ο οποίος ενδέχεται να επηρεάσει κυρίως μικρά σκάφη. Για τον λόγο αυτό, συνιστάται να μην προσεγγίζετε τη φάλαινα και να διατηρείτε ασφαλή απόσταση.
2. Μειώστε ταχύτητα και ακολουθήστε τον Κώδικα Συμπεριφοράς
Οι συγκρούσεις με σκάφη αποτελούν μία από τις σημαντικότερες αιτίες τραυματισμού και θνησιμότητας των μεγάλων φαλαινών παγκοσμίως. Παρακαλούνται όλοι οι χειριστές σκαφών να πλέουν με αυξημένη προσοχή στην περιοχή, να μειώνουν ταχύτητα (κάτω των 7 κόμβων) και να μην κάνουν απότομες αλλαγές όταν εντοπίζεται το ζώο και να εφαρμόζουν τον εγκεκριμένο «Κώδικα Συμπεριφοράς κατά την παρουσία κητωδών» (https://arion.org.gr/basic-principles-of-interaction-with-cetaceans/ )
3. Αποφύγετε κάθε μορφή παρενόχλησης
Οι μπαλενοφόρες φάλαινες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στην ανθρώπινη όχληση και στην υποβρύχια ακουστική ρύπανση. Παρακαλούνται οι πολίτες να μην επιχειρούν να προσεγγίσουν, να αγγίξουν ή να ακολουθήσουν το ζώο, να αποφεύγουν τις έντονες φωνές και οποιαδήποτε ενέργεια μπορεί να του προκαλέσει στρες. Όλα τα είδη μπαλενοφόρων φαλαινών προστατεύονται από την εθνική, ευρωπαϊκή και διεθνή νομοθεσία. Η παρενόχληση, η παγίδευση ή η θανάτωσή τους απαγορεύεται αυστηρά.
Οι μεγάλες φάλαινες διαδραματίζουν καθοριστικό οικολογικό ρόλο στα θαλάσσια οικοσυστήματα, συμβάλλοντας στη διατήρηση της λειτουργίας και της ισορροπίας των ωκεανών ενώ αποτελούν σημαντικούς ρυθμιστές της κλιματικής αλλαγής. Η προστασία τους αποτελεί υποχρέωση όλων μας.
Παρακολούθηση του περιστατικού
Το περιστατικό παρακολουθείται από τον «Συντονιστή της Ομάδας Διαχείρισης Περιστατικών Εκβρασμών Κητωδών-ΑΡΙΩΝ», σε συνεργασία με τη Μονάδα Βιοπαρακολούθησης Θαλάσσιων Θηλαστικών του Τμήματος Γεωπονίας, Ιχθυολογίας και Υδάτινου Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Έκκληση προς τους πολίτες
Ο σεβασμός της φυσικής συμπεριφοράς του ζώου αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα για την ασφαλή παραμονή και αποχώρησή του από την περιοχή. Σε περίπτωση νέας παρατήρησης της φάλαινας, παρακαλείστε να ενημερώσετε άμεσα το Κεντρικό Λιμεναρχείο Βόλου και τον «ΑΡΙΩΝ».
Παράλληλα, για την επιβεβαίωση του είδους και της ηλικιακής κατηγορίας του ζώου, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη η αποστολή φωτογραφικού και βιντεοληπτικού υλικού στη διεύθυνση: arionrescue@gmail.com
Όπως είχε πει η Marie Skłodowska-Curie:
«Nothing in life is to be feared, it is only to be understood»
(«Τίποτα στη ζωή δεν είναι για να το φοβόμαστε, είναι μόνο για να το κατανοούμε»
Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται λόγος ανησυχίας. Η υπεύθυνη στάση των πολιτών και των χειριστών σκαφών, με την τήρηση των προβλεπόμενων αποστάσεων και την αποφυγή κάθε μορφής παρενόχλησης, αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα για την ασφαλή παραμονή της φάλαινας στον Παγασητικό Κόλπο και την ομαλή επιστροφή της στο ανοιχτό πέλαγος.
Για τον «ΑΡΙΩΝ» – Συντονιστής Ομάδας Διαχείρισης Περιστατικών Εκβρασμών Κητωδών (ΥΠΕΝ)
Δρ. Έλενα Ακριτοπούλου
Επιστημονική Συνεργάτης του «ΑΡΙΩΝ»|
Για τη Μονάδα Βιοπαρακολούθησης Θαλάσσιων Θηλαστικών,ΠΘ
Τμήμα Γεωπονίας, Ιχθυολογίας και Υδάτινου Περιβάλλοντος
Αν. Καθηγητής Γεώργιος Γκάφας
Αντιπρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του «Εθνικώς Συντονισμένου Δικτύου Παρακολούθησης και Διαχείρισης Εκβρασμών Ειδών Θαλάσσιας Άγριας Πανίδας».
