• Όνομα: Φυσητήρας
  • Αγγλικά: Sperm Whale / Cachalot
  • Επιστημονική ονομασίαPhyseter macrocephalus
  • Κατάσταση: Κινδυνεύον
  • Μέγεθος: έως 15 μέτρα
  • Βάθος κατάδυσης: έως 2000 μ
  • Χρόνος κατάδυσης: 90 λεπτά
  • Ταχύτητα: 3 χλμ/ώρα
  • Διατροφή: Κυρίως καλαμάρια
  • Κατανομή: Ελληνική Τάφρο, Μυρτώο Πέλαγος, Αιγαίο Πέλαγος

Περιγραφή: Αρσενικό 15,0-18,0 μ., θηλυκό 10,0-12,0 μ. Πελώριο κεφάλι, 1/4 ως και 1/3 του συνολικού μήκους του ζώου. Τεντωμένο δέρμα, ένα ρουθούνι εντελώς μπροστά και αριστερά. Κοντή και φαρδιά καμπούρα σαν ραχιαίο πτερύγιο, με πολλές άλλες μικρότερες κατά μήκος της πλάτης. Το δέρμα του σώματος είναι σκούρο γκρι, ζαρωμένο και βγάζει στον αέρα τα πτερύγια της ουράς του όταν καταδύεται. Ο Φυσητήρας είναι το τρίτο μεγαλύτερο ζώο στον πλανήτη.

Έχει τον μεγαλύτερο εγκέφαλο που έχει καταγραφεί στο ζωικό βασίλειο με μέσο όρο βάρους τα 8 κιλά, τα αρσενικά ενηλικιώνονται στα 18 και συνεχίζουν να μεγαλώνουν μέχρι τα 50, τα θηλυκά κυοφορούν 14-16 μήνες και προσέχουν τα μικρά τους μέχρι και 10 χρόνια.

Ο Φυσητήρας, είναι το τρίτο μεγαλύτερο ζώο στον πλανήτη, το μεγαλύτερο οδοντοφόρο κητώδες και το μοναδικό ζωντανό μέλος του ένους Physeter.

Το σώμα του Φυσητήρα είναι σαν κορμός συμπιεσμένος πλευρικά με ένα τεράστιο τετραγωνικό κεφάλι το οποίο καταλαμβάνει έως και 1/3 του συνολικού μήκους του ζώου. Η κάτω γνάθος είναι πολύ μικρότερη από την άνω και ελάχιστα ορατή από τα πλάγια. Το ζώο φέρει ένα μόνο ρουθούνι εκπνοής σε σχήμα S το οποίο βρίσκεται στο μπροστινό αριστερό μέρος του κεφαλιού. (το δεύτερο “ρουθούνι” του είναι “τυφλό” στο εσωτερικό του κεφαλιού και έχει εξειδικευτεί στην παραγωγή ήχων) σε αντίθεση με όλα τα άλλα κητώδη που έχουν την αναπνευστική οπή στην μέση του ανώτερου σημείου του κεφαλιού. Τα πλευρικά  πτερύγια είναι μικρά, φαρδιά και τριγωνικά. Το ραχιαίο πτερύγιο απουσιάζει αλλά υπάρχει μια κοντή και φαρδιά καμπούρα σαν ραχιαίο πτερύγιο, με πολλές άλλες μικρότερες κατά μήκος της πλάτης . Ο μίσχος της ουράς είναι τονισμένος και μερικές φορές έχει καρίνα. Το δέρμα του σώματος είναι σκούρο γκρι, ζαρωμένο και η ουρά του βγαίνει έξω από την επιφάνεια του νερού όταν καταδύεται

Το κεφάλι είναι ένα από τα πιο βασικά χαρακτηριστικά του είδους, λόγω της ασυμμετρίας του, που φαίνεται ξεκάθαρα τόσο στον σκελετό του (το κρανίο και τα περάσματα του αέρα) όσο και στην εξωτερική του μορφολογία (η θέση του μοναδικού ρουθουνιού). Στο προφίλ, το κεφάλι έχει τετράγωνο σχήμα και περιέχει το ρινικό σύμπλεγμα στο εσωτερικό του. Αυτή η δομή σχηματίζεται από το όργανο «σπερμακετί», το οποίο περικλείεται σε μια μυϊκή θήκη. Το όργανο αυτό είναι κατασκευασμένο από σπογγώδη ιστό και περιέχει μια ελαιώδη ουσία που ονομάζεται σπερμακετικό έλαιο και είναι οριοθετημένη από δύο αερόσακους και στα δύο άκρα. Μεταξύ της άνω γνάθου και του «σπερμακέτι» οργάνου υπάρχει μια δομή που ονομάζεται «κάδος» που αποτελείται από συνδετικό ιστό και σπερμακετικό έλαιο. Το έλαιο που βρίσκεται στο «σπερματκέτι» έχει τις ίδιες ιδιότητες με το κερί και είναι διαφορετικό από το έλαιο που βρίσκεται στο πεπόνι άλλων οδοντοκητών.

Ο χρωματισμός του Φυσητήρα είναι κυρίως μαύρος, καστανός ή γκρίζος, με λευκές περιοχές γύρω από τη γνάθο και στο κοιλιακό μέρος του ζώου. Η έκταση και το σχήμα αυτών των ελαφρών μπαλωμάτων ποικίλλει μεταξύ των ατόμων. Οι Φυσητήρες μπορούν επίσης να έχουν λευκές ουλές στο σώμα τους, πιθανώς προκαλούμενες από άλλους Φυσητήρες ή από κεφαλόποδα. Έχει γίνει καταγραφή τουλάχιστον ενός εντελώς λευκού ατόμου τύπου αλμπίνος.

Οι φυσητήρες, δεν είναι φάλαινες, ανήκουν στην τάξη των οδοντοκητών και έχουν δόντια μόνο στην κάτω γνάθο. Έχουν μεταξύ 18 και 26 ζευγάρια κωνικά και  μυτερά δόντια, τα οποία μπορούν να φτάσουν έως 20 εκατοστά. Τα δόντια είναι πιο μυτερά στα νεότερα άτομα, ενώ τα ενήλικα μπορεί να έχουν στρογγυλευμένα δόντια.

Το είδος έχει έντονο σεξουαλικό διμορφισμό, αφού τα αρσενικά είναι πολύ μεγαλύτερα από τα θηλυκά. Τα αρσενικά έχουν μήκος μεταξύ 15 και 18 μέτρων (μέσος όρος 15), με βάρος μεταξύ 43,5 και 55,8 τόνους, ενώ τα θηλυκά κυμαίνονται μεταξύ 8 και 17 μέτρων (μέσος όρος 11), με βάρος μεταξύ 13,5 και 20 τόνων. Τα νεογνά είναι από 3,5 έως 4,5 μέτρα.

Συστηματική Ταξινόμηση
Βασίλειο: Ζώα
Συνομοταξία: Χορδωτά (Chordata)
Ομοταξία: Θηλαστικά (Mammals)
Τάξη: Κητώδη (Cetaceans)
Υποτάξη: Οδοντοκήτη
Οικογένεια: Physeter
Γένος: Macrocephalus
Είδος: P.macrocephalus

Βασικά Χαρακτηριστικά αναγνώρισης:

  • Τεράστιο κεφάλι.
  • Χαμηλός πίδακας, που προβάλλεται προς τα αριστερά, παρουσιάζει γωνία 45 ° με την επιφάνεια του νερού.
  • Κοντή καμπούρα αντί για ραχιαίο πτερύγιο, ακολουθούμενη από μια σειρά μικρότερων καμπύλων κατά μήκος της πλάτης.
  • Οι ουραίοι λοβοί είναι  τριγωνικοί, με βαθιές εγκοπές σχήματος V.
  • Σκούρο σώμα και ζαρωμένο δέρμα.
  • Συνήθως επιπλέει ακίνητος στην επιφάνεια, αν και μπορεί επίσης να κάνει θεαματικά άλματα έξω από το νερό.
  • Παρατηρείται σε ομάδες από 3 έως 7 άτομα.

Στην Εθνική προσπάθεια καταγραφής και προστασίας των ειδώνΜε την υλοποίηση ερευνητικών προγραμμάτων παρακολούθησης, καταγραφής και μελέτης κητωδών σε όλη τη χώρα, με προγράμματα στο Ιόνιο, το Αιγαίο, την Κρήτη, την Πελοπόννησο, τον Σαρωνικό, Κορινθιακό, Κυπαρισσιακό, Αμβρακικό, Παγασητικό, Ευβοϊκό κόλπο, τα νησιωτικά συμπλέγματα της Ελλάδας αλλά και στην Κύπρο.

Βασικοί Στόχοι

  • Παρακολούθηση της κατάστασης και της κατανομής των πληθυσμών .
  • Διερεύνηση των περιβαλλοντικών και ανθρωπογενών επιπτώσεων στα κητώδη.

<li”>Παροχή ακαδημαϊκής κατάρτισης στους φοιτητές.

  • Διερεύνηση με δειγματοληψία των αιτιών θανάτου και, επιπλέον, απομόνωση και έλεγχο των λοιμωδών και παρασιτικών νοσημάτων.
  • Βιολογικά, γεωλογικά και οικολογικά χαρακτηριστικά των διατροφικών θαλασσίων ενδιατημάτων  (διακυμάνσεις της συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια της σίτισης, αλληλεπιδράσεις με την αλιεία.

</li”>

Επιστημονικά δεδομένα απαραίτητα για την μελέτη των ειδών συλλέγονται για την εξακρίβωση των αιτιών θανάτου, την παρακολούθηση των πληθυσμών και την τεκμηρίωση των προτάσεων για τα μέτρα προστασίας καθώς και την σωστή αντίδραση σε περιστατικά μαζικών θανάτων.
Στην Εθνική Προσπάθεια για την επιστημονική κατάρτιση και μελέτη των κητωδών και των ενδιαιτημάτων τους

Με εξειδικευμένα σεμινάρια πρώτων βοηθειών, νεκροψιών και συλλογής δειγμάτων στους κτηνιάτρους και βιολόγους μέλη του δικτύου.

Με σεμινάρια για την αναγνώριση, διάσωση, περίθαλψη και προστασία των κητωδών με σκοπό την κατάρτιση εθελοντών που πλαισιώνουν τις ομάδες παρακολούθησης και καταγραφής, την Ομάδα Διάσωσης αλλά και όλους όσους ενδιαφέρονται να δραστηριοποιηθούν για την προστασία των κητωδών.

Ομιλίες με θέμα τα κητώδη, την βιολογία, την συμπεριφορά και την προστασία τους αλλά και για τους βιότοπους τους και τις ανθρωπογενείς επιδράσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον, σε μαθητές όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων.

Εξειδικευμένα σεμινάρια διάσωσης, πρώτων βοηθειών και νεκροψιών σε κητώδη και θαλάσσια είδη σε κτηνιάτρους .

Τα τελευταία 5 χρόνια ο ΑΡΙΩΝ σε συνεργασία με την Κτηνιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης οργάνωσε και συμμετείχε σε 6 ημερίδες και διεθνή σεμινάρια πρώτων βοηθειών για κητώδη ή την άγρια πανίδα σε συνεργασία και με άλλες ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στον τομέα της περίθαλψης της άγριας ζωής. Σε μια προσπάθεια ανταλλαγής τεχνογνωσίας αλλά και προβλημάτων για τον καλύτερο συντονισμό και ανταπόκριση σε περιστατικά μαζικής θνησιμότητας.

Στην προσπάθεια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης και ενεργής συμμετοχής των πολιτών

  • Περιβαλλοντική εκπαίδευση στα σχολεία, ειδικά σεμινάρια  για τους επιστήμονες και το ευρύ κοινό.
  • Εκπαιδεύοντας περίπου 1000 φοιτητές ετησίως και το ευρύ κοινό στη βιολογία, την οικολογία, τη συμπεριφορά, τις απειλές και την προστασία των κητωδών.
  • Οργάνωση και διεξαγωγή εκπαιδευτικών σεμιναρίων και επιστημονικών συναντήσεων σχετικά με την διάσωση, περίθαλψη μελέτη και έρευνα των θαλασσίων θηλαστικών.
  • Οργάνωση και συνεργασία σε εκστρατείες ενάντια στις ουσιαστικές αιτίες των απειλών για τους πληθυσμούς στην Ελλάδα και υποστήριξη της επιβολής κατάλληλων  μέτρων για την προστασία τους.
  • Προσφέροντας σεμινάρια σχετικά με τις τεχνικές πρώτων βοηθειών και διάσωσης κητωδών για τους εθελοντές, των ομάδων των κτηνιάτρων και των κατοίκων της περιοχής.

Για μια προσπάθεια που όχι μόνο μας αφορά αλλά αποτελεί χρέος μας. Για τα  θαλάσσια θηλαστικά και τις θάλασσες μας. Σας καλούμε να ενώσουμε τις δυνάμεις μας.

Ο Φυσητήρας είναι κοσμοπολίτικο είδος, κατοικεί σε όλους τους ωκεανούς και τις θάλασσες του κόσμου, από τα πολικά ύδατα μέχρι τις τροπικές περιοχές κοντά στον ισημερινό. Παρόλα αυτά, και τα δύο φύλα παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές στις κατανομές τους. Ενώ τα θηλυκά και τα νεότερα άτομα συναθροίζονται σε εύκρατα, τροπικά νερά, τα αρσενικά ενήλικα διεξάγουν μεγάλες ετήσιες μεταναστεύσεις μεταξύ του ισημερινού και των πολικών περιοχών.

Ο παγκόσμιος πληθυσμός Φυσητήρων πριν από την εμπορική εκμετάλλευσή τους πιστεύεται ότι είχε φτάσει τα 1.100.000 άτομα. Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, η εμπορική αλιεία μείωσε τον πληθυσμό κατά 29% περίπου. Μετά από αυτή τη μείωση, άρχισε μια αργή διαδικασία ανάκαμψης και κράτησε μέχρι τη δεκαετία του 1950, όταν ξεκίνησε και πάλι μια εντατική δραστηριότητα φαλαινοθηρίας. Στη δεκαετία του ’70, ο πληθυσμός των Φυσητήρων φτάνει στα χαμηλότερα επίπεδα. Από εκεί και πέρα, η μείωση της εμπορικής φαλαινοθηρίας επέτρεψε στο είδος να ανακάμψει αργά. Σύμφωνα με διαφορετικές εκτιμήσεις, ο πραγματικός πληθυσμός φθάνει τα 360.000 άτομα, τα οποία αντιπροσωπεύουν μόνο το 32% των ζωντανών ατόμων στις αρχές του 19ου αιώνα (Whitehead, 2002). Το είδος είναι πιο άφθονο στον Ειρηνικό Ωκεανό, στην Ανταρκτική και στους Ατλαντικούς ωκεανούς.

Στη Μεσόγειο Θάλασσα, ο Φυσητήρας διανέμεται σε ολόκληρη τη λεκάνη, από το Στενό του Γιβραλτάρ έως το πιο ανατολικό άκρο. Παρά ταύτα, ενδέχεται να υπάρχουν περισσότερα άτομα στη δυτική λεκάνη, όπως στη θάλασσα της Λιγουρίας, το στενό του Γιβραλτάρ, το Τυρρηνικό Πέλαγος και οι Βαλεαρίδες Νήσοι. Πρόκειται για  hot spots σε σχέση με την ανατολική λεκάνη, όπου οι φυσητήρες παρατηρούνται κυρίως στο Ιόνιο και το Αιγαίο (Gannier et al., 2002, Frantzis et al., 2003, Reeves and Notarbartolo di Sciara, 2006, Lewis et al., 2007 & Notarbartolo di Sciara and Birkun, . Το στενό του Γιβραλτάρ, οι Βαλεαρίδες νήσοι, η θάλασσα της Λιγουρίας και η  Ελληνική Τάφρος, όπου παρατηρούνται  σταθεροί πληθυσμοί φυσητήρων, αποτελούν περιοχές ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για το είδος (Frantzis et al., 2014, Carpinelli et al., 2014 & Rendell κ.ά., 2014). Αν και δεν έχει μελετηθεί ακόμη σε βάθος, το Τυρρηνικό θα μπορούσε να είναι μια σημαντική περιοχή για τους φυσητήρες (Aissi et al., 2014, Mussi et al., 2014 & Pace et al., 2014). Παρόλο που έχουν παρατηρηθεί μεταναστευτικά ρεύματα στη Μεσόγειο Θάλασσα, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι μεταναστευτικές διαδρομές κατευθύνονται προς τα έξω, οπότε ο μεσογειακός πληθυσμός είναι γενετικά απομονωμένος από εκείνους στον Ατλαντικό ωκεανό (Druout et al., 2004, Engelhaupt et al., 2009 & Notarbartolo Di Sciara, 2014). Υπάρχουν τεκμηριωμένες μεταναστευτικές διαδρομές μεταξύ της Λιγουρίας Θάλασσας  και των Βαλεαρίδων Νήσων, μεταξύ του στενού του Γιβραλτάρ και των Βαλεαρίδων Νήσων, μεταξύ του στενού του Γιβραλτάρ και της Λιγουρίας Θάλασσας, μεταξύ της Λιγουρίας και του Τυρρηνικού πελάγους ή μεταξύ της ανατολικής και της δυτικής λεκάνης (Drouout et al, 2004, Frantzis et al., 2011, Carpinelli et al., 2014, Mussi et al., 2014 & Rendell et al., 2014). Ορισμένα αρσενικά έχουν ξανά εντοπιστεί σε περιοχές όπως το Στενό του Γιβραλτάρ ή τη Λιγουρία κατά τη διάρκεια διαδοχικών ετών, και θηλυκά έχουν ξαναβρεθεί στην ανατολική λεκάνη. Το ποσοστό αυτό επανα-εντοπισμού υποδηλώνει πως οι Φυσητήρες παραμένουν αρκετά πιστοί στις περιοχές τους.  (Frantzis et al., 2011, Mussi et al, 2014 & Pace et al., 2014).

Οι Φυσητήρες κατοικούν κυρίως στα βαθιά νερά όλων των ωκεανών, αν και προτιμούν νερά μεταξύ 300 και 1.500 μέτρων βάθους (Mann et al., 2000). Τα θηλυκά συνήθως κατοικούν σε παράκτια ύδατα βαθύτερα από τα 1.000 μέτρα, ενώ τα αρσενικά μπορούν επίσης να πλησιάσουν την ακτή, σε ρηχότερα ύδατα που σχετίζονται με την ηπειρωτική κλίση (Gannier κ.ά., 2002, Azzellino et al., 2008 & Perrin et al., 2009). Σε κάθε περίπτωση, οι Φυσητήρες εντοπίζονται κυρίως σε περιοχές υψηλής πρωτογενούς παραγωγής (Mann et al., 200, Gannier et al., 2002 & Gannier and Praca, 2007). Στη Μεσόγειο, οι Φυσητήρες προτιμούν τα βαθιά ηπειρωτικά ύδατα κοντά στην ηπειρωτική πλαγιά, αν και μπορούν να βρεθούν σε βαθύτερα υπεράκτια ύδατα (Notarbartolo di Sciara και Birkun, 2010). Ορισμένοι συγγραφείς υποδεικνύουν ότι ο βιότοπος που χρησιμοποιείται από το είδος δεν καθορίζεται μόνο από χαρακτηριστικά όπως η κλίση και ο προσανατολισμός, το βάθος ή η πρωτογενής παραγωγή, αλλά και η δραστηριότητα των ζώων (Pirotta et al., 2011). Με αυτή την έννοια, οι περιοχές σίτισης είναι βαθύτερες από τις περιοχές που χρησιμοποιούνται για κοινωνικοποίηση.

Ο Φυσητήρας είναι ευκαιριακός θηρευτής που τρέφεται με τα πιο συνηθισμένα είδη θηραμάτων στις εκάστοτε  περιοχές σίτισης (Evans and Hindell, 2004). Συνήθως πρόκειται για διάφορα είδη κεφαλόποδων, αν και η διατροφή του μπορεί να περιέχει και άλλα είδη ασπόνδυλων ή βενθικών ψαριών (Jefferson et al., 2008). Τα θηλυκά τρέφονται κυρίως με κεφαλόποδα όπως το γιγαντιαίο καλαμάρι (Architeuthis spp.), το καλαμάρι Humboldt (Dosidicus gigas), ορισμένα είδη των οικογενειών Histioteuthidae, Ommastrephidae, Onychoteuthidae, Gonatidae, Pholidoteuthidae, Octopoteuthidae και επίσης βενθικά και μεσοπελαγικά ψάρια et al., 2009). Τα αρσενικά τρέφονται με παρόμοια είδη όπως τα θηλυκά, αλλά τείνουν να τρώνε μεγαλύτερα άτομα ή είδη όπως το κολοσσιαίο καλαμάρι (Mesonychoteuthis hamiltoni) και άλλα βενθοπελαγικά είδη ψαριών, συμπεριλαμβανομένων καρχαριών και σαλαχιών (Perrin et al., 2009). Στη Μεσόγειο, οι Φυσητήρες τρέφονται με παρόμοια είδη όπως σε άλλες περιοχές του κόσμου. Το 90% της διατροφής τους αποτελείται από κεφαλόποδα της οικογένειας Histioteuthidae (Histioteuthis bonnellii), και άλλες οικογένειες όπως Ommastrephidae, Onychoteuthidae, Gonatidae, Pholidoteuthidae, Octopoteuthidae και Cranchiidae (Gannier and Praca 2007 & Praca and Gannier, 2008)..

Ο Φυσητήρας,  είναι ένα καλό παράδειγμα είδους  αναπαραγωγικής στρατηγικής Κ. Αυτά τα είδη έχουν χαμηλά ποσοστά γεννήσεων και θανάτων και μεγάλο προσδόκιμο ζωής, ζουν μέχρι 50-70 χρόνια (την ίδια στρατηγική εφαρμόζει και ο άνθρωπος). Έχουν λίγα μικρά, αλλά τα φροντίζουν πολύ καλά για να αυξήσουν το ποσοστό επιβίωσης τους (Mann et al., 2002). Η αναπαραγωγή πραγματοποιείται την άνοιξη. Τα θηλυκά του ίδιου πληθυσμού συγχρονίζουν τις περιόδους οίστρου. Η κύηση διαρκεί 14 έως 16 μήνες και το ποσοστό φύλου είναι 1: 1 κατά τη γέννηση. Ο απογαλακτισμός γίνεται σε ηλικία 5 ετών, μολονότι τα μικρά αρχίζουν να τρώνε στερεά τρόφιμα όταν είναι ηλικίας μικρότερης του ενός έτους. Αν και τα αρσενικά φτάνουν σε σεξουαλική ωριμότητα στα δέκα χρόνια, δεν εμφανίζουν αναπαραγωγική συμπεριφορά μέχρι μετά τα είκοσι και συνεχίζουν να αναπτύσσονται μέχρι τα σαράντα. Τα θηλυκά φθάνουν σε σεξουαλική ωριμότητα σε ηλικία 7 έως 13 ετών.

Οι Φυσητήρες,  έχουν μια πολύ συγκεκριμένη κοινωνική δομή που αποτελείται από δύο διαφορετικές κοινωνικές ομάδες, οι οποίες, τις περισσότερες φορές, είναι απομονωμένες γεωγραφικά: Πρόκειται για τα σχολεία εκτροφής και τα σχολεία για τα νεαρά αρσενικά (Gannier et al., 2002).

Τα σχολεία εκτροφής: σχηματίζονται από περίπου 12 θηλυκά και τους απογόνους τους. Αυτές οι ομάδες συνήθως σχηματίζονται από συγγενικά άτομα και μπορεί να περιλαμβάνουν δύο ή περισσότερα θηλυκά της ίδιας γενεαλογίας και μερικά άτομα μπορεί να αλλάξουν ομάδες. Διαφορετικές ομάδες μπορούν να ταξιδεύουν μαζί (Perrin et al., 2009). Οι ομάδες αυτές μπορούν να προσφέρουν ορισμένα πλεονεκτήματα στο είδος, όπως η από κοινού φροντίδα των μικρών, η προστασία από τους θηρευτές και η συνεργασία στην  ανεύρεση τροφής (Mann et al., 2000). Η επιβίωση των μικρών είναι ζωτικής σημασίας για τα θηλυκά. Τα μικρά δεν μπορούν να καταδυθούν τόσο βαθιά όσο οι μητέρες τους κατά τη διάρκεια της σίτισης, έτσι παραμένουν στην επιφάνεια με άλλα θηλυκά της ομάδας (Connor et al., 1998 & Mann et al., 2000). Οι ομάδες αυτές παραμένουν σε τροπικά ύδατα κοντά στον ισημερινό.

Τα σχολεία για τα αρσενικά: Όταν τα αρσενικά είναι ηλικίας μεταξύ 4 και 21 ετών, εγκαταλείπουν την μονάδα εκτροφής όπου ζουν για να συμμετάσχουν σε μια ομάδα αρσενικών (Perrin et al., 2009). Αυτές οι ομάδες κινούνται προς τους πόλους, παρόλο που πλησιάζουν τον Ισημερινό το χειμώνα. Καθώς τα αρσενικά μεγαλώνουν, φτάνουν σε μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη κατά τη διάρκεια των μεταναστεύσεων τους και συναθροίζονται σε μικρότερες ομάδες. Τα ηλικιωμένα αρσενικά ταξιδεύουν μόνα τους. Η κοινωνική δομή διατηρεί τα πιο συγγενικά αρσενικά στην ίδια ομάδα (Mann et al., 2000). Τα αρσενικά επιστρέφουν στις περιοχές αναπαραγωγής για να ζευγαρώσουν προς το τέλος της δεύτερης δεκαετίας της ζωής τους. Αν και ο χρόνος που παραμένουν σε αυτές τις περιοχές είναι άγνωστος, δεν έχει ποτέ παρατηρηθεί περισσότερο από ένα αρσενικό σε μια ομάδα αναπαραγωγής.  (Mann et al., 2000 & Perrin et al., 2009).

Παρόλο που οι  μεγαλύτερες μετακινήσεις, μεταξύ του Ισημερινού και των πόλων, διεξάγονται από αρσενικά και ειδικά από το πιο ηλικιωμένα, τα θηλυκά μπορεί επίσης να εκπληρώσουν μεταναστευτικές κινήσεις μέχρι τα 2.000 χλμ.

Στη Μεσόγειο, οι ομάδες αναπαραγωγής είναι μικρότερες (μεταξύ 3 και 7 ατόμων). Διανέμονται σε όλη τη νότια λεκάνη του βορρά και η παρουσία τους θα ήταν μάλλον ασυνήθιστη στις βόρειες περιοχές. Τα αρσενικά-έχουν μια ευρύτερη κατανομή σε όλη τη λεκάνη καθώς  επισκέπτονται και τις  βόρειες και νότιες περιοχές (Gannier et al, 2002, Φραντζής et al, 2003 & Φραντζή et al, 2011).

Ο πληθυσμός της Μεσογείου πιστεύεται ότι είναι απομονωμένος από άλλους πληθυσμούς εκτός της λεκάνης (Frantzis et al., 2011 & Notarbartolo Di Sciara, 2014).

Ο Φυσητήρας παρουσιάζει 2 κυρίες συμπεριφορές, την κοινωνική ανάπαυση στην επιφάνεια ή κοντά στην επιφάνεια και την αναζήτηση τροφής στο βάθος. Η πρώτη καταλαμβάνει το ένα τέταρτο του χρόνου, ενώ η δεύτερη τα υπόλοιπα τρία τέταρτα (Mann et al., 2000).

  • Κοινωνική ανάπαυση στην επιφάνεια: Πρόκειται για περιόδους χαμηλής δραστηριότητας. Διαφορετικές ομάδες αναπαραγωγής μπορούν να συγχωνευτούν κατά τη διάρκεια της κοινωνικής ξεκούρασης προκειμένου να δημιουργήσουν κοινωνικές σχέσεις. Με αυτή την έννοια, μπορούν να παρατηρηθούν να χρησιμοποιούν τα σαγόνια και τα πτερύγιά τους για να αλληλεπιδράσουν με άλλα ζώα ή απλώς κολυμπούν μαζί. Επιπλέον, υπάρχουν μερικές ομάδες που εμφανίζουν μια έντονη εναέρια δραστηριότητα, η οποία περιλαμβάνει κινήσεις όπως fluke-ups, χτύπημα ουράς, spyhops και ακόμη άλματα έξω από το νερό. Όλες αυτές οι συμπεριφορές έχουν παραδοσιακά θεωρηθεί ως κοινωνικές συμπεριφορές
  • Αναζήτηση τροφής: Οι Φυσητήρες συνήθως αναζητούν το θήραμά τους κατά τη διάρκεια βαθιών καταδύσεων που κυμαίνονται από 400 έως 1200 μέτρα και διαρκούν 40 έως 50 λεπτά (αν και μερικές φορές μπορούν να διαρκέσουν 2 ώρες). Η περίοδος ανάμεσα σε δύο καταδύσεις, συνήθως δεν ξεπερνάει τα 10 λεπτά (Mann et al, 2000?.. Watkins et al, 2002? Drouot et al, 2004?. Miller et al, 2004 & Watwood et al, 2006).. Δεν υπήρξε συσχέτιση μεταξύ της διάρκειας των καταδύσεων και των περιόδων που τα ζώα δαπανούν στην επιφάνεια. Στο τέλος μιας κατάδυσης, συνήθως βρίσκονται σχεδόν στο ίδιο σημείο όπου ξεκίνησε η κατάδυση. Υπάρχει υψηλή ακουστική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια καταδύσεων, η οποία θεωρείται ότι σχετίζεται με την ανίχνευση θηραμάτων. Δύο κύριοι ήχοι παράγονται κατά τη διάρκεια των καταδύσεων, clicks and creaks  (Drouot et al., 2004;). Τα κλικς ξεκινούν κατά τη διάρκεια της κατάβασης και θα χρησιμοποιηθούν κυρίως για την ανίχνευση θηραμάτων ή ως επικοινωνία μεταξύ ατόμων (Miller et al., 2004 & Watwood et al., 2006). Από την άλλη τα κρίκς εντοπίζονται όταν το ζώο έχει φτάσει στο μέγιστο της κατάδυσης, την στιγμή της σύλληψης του θηράματος.  (Drouot et al., 2004 & Miller et al., 2004). Η ανάλυση των ήχων κατά τη διάρκεια των καταδύσεων για αναζήτηση τροφής, έδειξε πως οι καταδύσεις αυτές λαμβάνουν χώρα μεταξύ 400 και 1200 μέτρα. Τα κλικς ξεκινάνε όταν το ζώο φτάσει σε βάθος 400 μέτρων. Συνήθως μεταξύ 300 και 500 μέτρα πριν ξεκινήσει η εκπομπή των κρικς. (Drouot et al., 2004 & Watwood et al., 2006).

Υπάρχει μόνο άλλο ένα είδος κητώδους στη Μεσόγειο Θάλασσα, που φθάνει το μέγεθος του Φυσητήρα , πρόκειται για την Πτεροφάλαινα (Balaenoptera physalus). Παρόλα αυτά, εύκολα διακρίνονται μεταξύ τους χάρη στον πίδακα τους. Ο πίδακας του Φυσητήρα, ύψους μεταξύ 2 και 5 μέτρων, κατευθύνεται προς τα αριστερά και προς τα εμπρός, υπό γωνία 45 ° προς την επιφάνεια του νερού, ενώ ο πίδακας της Πτεροφάλαινας είναι ύψους 4 έως 6 μέτρων, και είναι ψηλός και λεπτός σαν στήλη . Όταν σταματούν στην επιφάνεια, οι Φυσητήρες επιπλέουν ακίνητοι με ένα μικρό μόνο μέρος του σώματος έξω από το νερό. Σε αντίθεση με τις Πτεροφάλαινες οι Φυσητήρες βγάζουν την ουρά τους έξω από το νερό πριν ξεκινήσουν μια κατάδυση.

Τα ατομικά χαρακτηριστικά αναγνώρισης είναι χρήσιμα για την αναγνώριση των διαφόρων ατόμων και η χρήση τους μπορεί να εφαρμοστεί σε μελέτες πληθυσμού και  κατανομής. Οι διαφορετικές μελέτες φωτο-ταυτοποίησης σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν κυρίως ένα χαρακτηριστικό για να διακρίνουν τα άτομα (Whitehead, 1990 · Matthews et al., 2001 · Ciano, 2006 & Alessi et al., 2014):

Αμυχές στην ουρά: Αυτά είναι σημάδια, κυρίως στα οπίσθια των ουραίων λοβών, και περιλαμβάνουν εγκοπές, ελλείποντα τμήματα ή τρύπες, δίνοντας ένα χαρακτηριστικό περίγραμμα για κάθε άτομο. Τα σημάδια από δόντια, συνήθως εμφανίζονται ως λευκές γραμμές, μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για φωτο-ταυτοποίηση. Αυτά τα σημάδια είναι σταθερά με την πάροδο του χρόνου, και είναι χρήσιμα για μακροχρόνιες μελέτες (Dufault and Whitehead, 1995).

Ορισμένες μελέτες χρησιμοποίησαν επίσης φωτογραφίες της ραχιαίας καμπούρας, οι οποίες επιτρέπουν στους ερευνητές να διακρίνουν τα ενήλικα θηλυκά (τα άτομα με κάλους στην ραχιαία καμπούρα). Ωστόσο, το κύριο χαρακτηριστικό που χρησιμοποιείται για την αναγνώριση φωτογραφιών είναι η ουρά.

Ο Φυσητήρας είναι ένα είδος που απαντάται σε όλους τους ωκεανούς και αυτός μπορεί να είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η φαλαινοθηρία πλήττει ιδιαίτερα τους πληθυσμούς. Ορισμένες μελέτες υπολόγισαν ότι ο πληθυσμός του ήταν γύρω στο ένα εκατομμύριο μέχρι το τέλος του δέκατου ένατου αιώνα. Η φαλαινοθηρία μείωσε δραστικά αυτούς τους αριθμούς, οπότε ο πραγματικός πληθυσμός κυμαίνεται στα 300.000 άτομα. Ο μεγαλύτερος πληθυσμός βρίσκεται στον Ειρηνικό Ωκεανό και αποτελείται από 80.000 ζώα, ακολουθούμενος από τον πληθυσμό του Αντάρτικου Ωκεανού με περίπου 12.000 άτομα (Whitehead, 2002). Παρόλο που η πληθυσμιακή τάση είναι άγνωστη, μερικές μελέτες δείχνουν ότι, μετά τη διακοπή της φαλαινοθηρίας στο είδος, ο πληθυσμός των Φυσητήρων επανακάμπτει. (Whitehead, 2002).

Καθεστώς διατήρησης Παγκοσμίως: Εύαλωτο (IUCN)

Καθεστώς διατήρησης στη Μεσόγειο: Κινδυνεύον (IUCN)

Η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) κατατάσσει το είδος ως ευάλωτο. Ο ακριβής αριθμός των ζώων της Μεσογείου, ο οποίος διανέμεται ευρέως σε ολόκληρη τη λεκάνη, είναι άγνωστος, αν και οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ζουν μόνο λίγες εκατοντάδες (Notarbartolo di Sciara και Birkun, 2010). Ορισμένες μελέτες που διεξήχθησαν στο Ιόνιο πέλαγος εκτιμούσαν τον τοπικό πληθυσμό σε 68 άτομα (Lewis et al., 2007). Άλλες μελέτες βασισμένες σε τεχνικές φωτο-ταυτοποίησης που έγιναν από τη μία πλευρά στη θάλασσα της Λιγουρίας κατά τη διάρκεια των 18 ετών και στις Βαλεαρίδες νήσους (Rendell et al., 2014) και στην Ελληνική Τάφρο για 13 χρόνια (Frantzis et al., 2014) , εκτιμά ότι ο πληθυσμός του Φυσητήρα αποτελείται από 400 άτομα στην πρώτη περίπτωση και 167 στην δεύτερη. Οι συντάκτες της πρώτης μελέτης καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι μπορεί να έχουν υποτιμήσει το μέγεθος του πληθυσμού που μελετήθηκε, επειδή το ποσοστό ανακάλυψης νέων ζώων δείχνει μια συνεχή αύξηση και κανένα σημάδι σταθεροποίησης, ενώ οι συγγραφείς της δεύτερης μελέτης πιστεύουν ότι έχουν ήδη αναγνωρίσει σχεδόν όλα ζώα στην περιοχή. Εάν παραθέσουμε αυτά τα αποτελέσματα στην υπόλοιπη λεκάνη της Μεσογείου, ολόκληρος ο πληθυσμός αποτελείται από 2.500 άτομα, το 45% των οποίων είναι ώριμοι ενήλικες. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι υπάρχουν μεγάλες περιοχές που δεν έχουν διερευνηθεί διεξοδικά, όπως το Τυρρηνικό Πέλαγος που μπορεί να είναι σημαντικό για το είδος (Aïssi et al., 2014 & Rendell et al., 2014). Για όλους αυτούς τους λόγους και λαμβάνοντας υπόψη ότι το είδος παρουσιάζει μειούμενη πληθυσμιακή τάση σε αυτή την περιοχή, η IUCN κατατάσσει  τον πληθυσμό της Μεσογείου υπό το καθεστώς του απειλούμενου. Ορισμένες από τις απειλές που αντιμετωπίζει το είδος είναι:

Παγίδευση σε αλιευτικά εργαλεία: : Η χρήση πλωτών εργαλείων  στη Μεσόγειο εξαπλώθηκε στη δεκαετία του ’80. Πρόκειται για μια αρκετά απλή αλλά μη επιλεκτική μέθοδο αλιείας που συνίσταται στην τοποθέτηση αρκετών πλωτών διχτυών για αρκετές ώρες. Τα δίχτυα αυτά μπορούν να έχουν μήκος έως 50 km και ύψος 20 έως 30 μέτρα. Όλα τα ζώα που προσπαθούν να τα διασχίσουν, παγιδεύονται (Bearzi, 2002, E.J.F., 2007 & Pace et al., 2008). Η ισπανική, ιταλική, γαλλική και μαροκινή αλιεία χρησιμοποιούν  τη μέθοδο αυτή εδώ και αρκετά χρόνια και επηρεάζουν σημαντικά τους πληθυσμούς κητωδών της Μεσογείου. Περίπου 10.000 κητώδη αλιεύονται κάθε χρόνο, αυτή τη στιγμή η αλιευτική αυτή μέθοδος έχει φτάσει στη μέγιστη δραστηριότητα της (Bearzi, 2002). Παρόλο που αυτή η μέθοδος αλιείας απαγορεύθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση πριν από μερικά χρόνια, εξακολουθεί να είναι νόμιμη σε χώρες που δεν ανήκουν στην Ευρωπαϊκή  Ένωση (E.J.F., 2007). Τα πιο επηρεασμένα είδη είναι το ζωνοδέλφινο και το κοινό δελφίνι, αλλά και οι Φυσητήρες (Notarbartolo di Sciara, 1990 και 2014, Bearzi, 2002, Tudela et al., 2005, EFJ, 2007 & Pace et al., 2008), πιθανώς λόγω της μορφής του κεφαλιού τους. (Tudela, 2004). Συνολικά, 229 φυσητήρες  έχουν αλιευθεί σε πλωτά δίχτυα μεταξύ 1973 και 2003. Αν και οι αριθμοί αυτοί δεν φαίνεται να είναι υψηλοί, αποκτούν σημαντική σημασία, έχοντας υπόψη ότι ο πληθυσμός της Μεσογείου είναι μικρός και ότι έχει ρυθμό ανάπτυξης 0 , 86% (Tudela, 2004 · www.pbs.org, 2004 · EJF, 2007 · Pace et al., 2008 & Reeves et al., 2013).

Συγκρούσεις με σκάφη: Η Μεσόγειος Θάλασσα υπόκειται σε έντονη θαλάσσια κυκλοφορία, η οποία αυξάνεται από τα μέσα της δεκαετίας του ’80. Περίπου 220.000 σκάφη διασχίζουν τη Μεσογειακή λεκάνη κάθε χρόνο. Οι πληγείσες περιοχές είναι το Στενό του Γιβραλτάρ και η βορειοανατολική περιοχή της λεκάνης (De Stephanis και Urquiola, 2006 & Vaes and Druon, 2013). Τα μεγάλα κητώδη όπως η Πτεροφάλαινα (Balaenoptera physalus) και ο Φυσητήρας  είναι τα είδη που πλήττονται περισσότερο από αυτή την έντονη θαλάσσια κίνηση. Με αυτή την έννοια, το 6% των χαμένων ατόμων στην Ιταλία και την Ελλάδα και το 6% των φωτο-αναγνωρίσεων στην Ελλάδα εμφανίζουν σημάδια από συγκρούσεις με σκάφη (Notarbartolo di Sciara, 2014). Ο παράγοντας που καθορίζει την θνησιμότητα κάθε σύγκρουσης είναι η ταχύτητα του σκάφους. Οι ταχύτητες άνω των 14 κόμβων είναι θανάσιμες για τα κητώδη (Laist et al., 2001). Λόγω του μικρού μεγέθους του μεσογειακού πληθυσμού Φυσητήρων και του γεγονότος ότι ο αριθμός των καταγεγραμμένων συγκρούσεων είναι πιθανώς μικρότερος από τον αριθμό των πραγματικών συγκρούσεων, οι συγκρούσεις με σκάφη αποτελούν πολύ σημαντική απειλή για τη διατήρηση του μεσογειακού πληθυσμού Φυσητήρων ( Panigada and Leaper, 2010 & Mayol, 2012).

Ηχορύπανση: Ο υποβρύχιος θόρυβος που παράγεται από την ανθρώπινη δραστηριότητα που μπορεί να προκληθεί, ως συνέπεια δραστηριοτήτων όπως η θαλάσσια κυκλοφορία ή οι υπεράκτιες γεωτρήσεις, και σκόπιμα, όπως στην περίπτωση των sonars ή σεισμικών ερευνών (Notarbartolo di Sciara και Gordon 1997).

Η χειρότερη συνέπεια αυτής της ποικιλίας πηγών θορύβου είναι ότι η ηχορύπανση υπάρχει όλη την ημέρα και δεν υπάρχουν πλέον ήσυχες περιοχές στη Μεσόγειο (Notarbartolo di Sciara et al., 2012). Η ακριβής επίδραση που προκαλεί η ηχορύπανση στα κητώδη είναι ακόμη άγνωστη με βεβαιότητα. Αν και διαφορετικές μελέτες δείχνουν αντιφατικά αποτελέσματα, ορισμένοι συγγραφείς πιστεύουν ότι ο υποβρύχιος θόρυβος μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τους Φυσητήρες(Gordon et al., 2003 & Notarbartolo di Sciara et al., 2012).

Θαλάσσια Ρύπανση: Η περιοχή της Μεσογείου είναι μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες και ανεπτυγμένες περιοχές του πλανήτη. Μια συνέπεια αυτής της εξέλιξης είναι ότι ένα μεγάλο μέρος των αποβλήτων, κυρίως πλαστικών, καταλήγει στη θάλασσα κάθε χρόνο (Notarbartolo di Sciara et al., 2012). Οι Φυσητήρες είναι επιρρεπείς καθώς μπορούν να καταναλώσουν πλαστικά συγχέοντας τα με την λεία τους (Notarbartolo di Sciara et al., 2012 & De Stephanis et al., 2013). Αυτό μπορεί να διακόψει την πέψη τους, να μειώσει την όρεξή τους και, στις πιο ακραίες περιπτώσεις, να μειώσει τον ρυθμό ανάπτυξης τους ή ακόμα και να τους προκαλέσει έναν οδυνηρό θάνατο (Notarbartolo di Sciara et al., 2012). Ένα καλό παράδειγμα είναι η περίπτωση ενός μικρού Φυσητήρα που βρέθηκε  στην ακτή της Μυκόνου, στην Ελλάδα. Το ζώο πέθανε εξαιτίας της κατάποσης μεγάλου αριθμού πλαστικών σακουλών, πλαστικών στοιχείων, πλαστικών χορδών κ.λπ. (Notarbartolo di Sciara et al., 2012).

Άλλες απειλές που πλήττουν τον πληθυσμό των Φυσητήρων είναι η ρύπανση, η υπεραλίευση, η υποβάθμιση των οικοτόπων και η κλιματική αλλαγή (Panigada and Leaper, 2010 & Notarbartolo Di Sciara, 2014).

Υπάρχουν πολλές διεθνείς συμβάσεις που προστατεύουν το ζωνοδέλφινο, όπως το παράρτημα I της σύμβασης για το διεθνές εμπόριο των ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας που απειλείται με εξαφάνιση (CITES), τα προσαρτήματα I και II της σύμβασης για τα αποδημητικά είδη (CMS) ή τη συμφωνία σχετικά με τη διατήρηση των κητωδών της Μαύρης Θάλασσας, της Μεσογείου και της γειτονικής περιοχής του Ατλαντικού (ACCOBAMS). Το γεγονός ότι το Καταφύγιο για τα Θαλάσσια Θηλαστικά της Μεσογείου «Πέλαγος», που βρίσκεται στη Θάλασσα του Λιγουρίας, είναι μια από τις σημαντικότερες περιοχές για το είδος, μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση του με θετικό τρόπο. Παρ ‘όλα αυτά, υπάρχουν πολλά σημαντικά ενδιαιτήματα του Φυσητήρα που δεν προστατεύονται. Επιπλέον, υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες όπως η αύξηση της ηχορύπανσης, λόγω της αύξησης του αριθμού των σεισμικών ερευνών που μπορεί να επηρεάσουν τη διατήρηση των ειδών στη Μεσόγειο.

AÏSSI, M., OUAMMI, A., FIORI, C. & ALESSI, J. 2014. Modelling predicted sperm whale habitat in the central Mediterranean Sea: requirement for protection beyond the Pelagos Sanctuary boundaries. Aquatic Conservation: Marine and Freshwater Ecosystems 24 (suppl. 1):50-58

ALESSI, J., AÏSSI, M. & FIORI, C. 2014. Photo-identification of sperm whales in the north-western Mediterranean Sea: an assessment of natural markings. Marine and Freshwater Ecosystems 24 (suppl. 1):11-22

AZZELLINO, A., GASPARI, S., AIROLDI, S. & NANI, B. 2008. Habitat use and preferences of cetaceans along the continental slope and the adjacent pelagic waters in the Ligurian Sea. Deep-Sea Research. 55:296-323

BEARZI, G. 2002. Interactions between cetacean and fisheries in the Mediterranean Sea. In: G. Notarbartolo di Sciara (Ed.), Cetaceans of the Mediterranean and Black Seas: state of knowledge and conservation strategies. A report to the ACCOBAMS Secretariat, Monaco, February 2002. Section 9, 20 p.

CARPINELLI, E., GAUFFIER, P., VERBORGH, P., AIROLDI, S., DAVID, L., DI-MÉGLIO, N., CAÑADAS, A., FRANTZIS, A., RENDELL, L., LEWIS, T., MUSSI, B., PACE, D. S. & DE STEPHANIS., R. 2014. Assessing sperm whale (Physeter macrocephalus) movements within the western Mediterranean Sea through photo-identification. Marine and Freshwater Ecosystems 24 (suppl. 1):23-30

CARWARDINE, M. 2004. Ballenas delfines y marsopas. Ediciones Omega. Barcelona. 2ª reimpresión

CIANO, J. N. 2001. Photo-identification of sperm whales at Bleik Canyon, Norway. Marine Mammal Science. 17(1):175-180

CONNOR, R. C., MANN, J., TYACK, P. L. & WHITEHEAD, H. 1998. Social evolution in toothed whales. Trends in Ecology & Evolution 13(6):228-232

DAVID, L., ALLEAUME, S. & GUINET, C. 2011. Evaluation of the potential of collision between fin whales and maritime traffic in the north-western Mediterranean Sea in summer, and mitigation solutions. Journal of Marine Animals and Their Ecology. 4(1):17-28

DE STEPHANIS, R. & URQUIOLA, E. 2006. Collisions between ships and cetaceans in Spain. Paper SC/58/BC5 presented to the IWC Scientific Committee, June 2006, St Kitts and Nevis, WI. 2006, p6.

DE STEPHANIS, R., GIMÉNEZ, J., CARPINELLI, E., GUTIERREZ-EXPOSITO, C. & CAÑADAS, A. 2013. As main meal for sperm whales: Plastic debris. Marine Pollution Bulletin. 69:206-214

DROUOT, V., GANNIER, A. & GOOLD, J. C. 2004. Diving and feeding behaviour of Sperm Whales (Physeter macrocephalus) in the Northwestern Mediterranean Sea. Aquatic Mammals. 30(3)419-426

DUFAULT, S. & WHITEHEAD, H. 1995. An assessment of changes with time in the marking patterns used for photoidentifciation of individual sperm whales, Physeter macrocephalus. Marine Mammal Science. 11(3):335-343

  1. J. F. 2007. Illegal Driftnetting in the Mediterranean. Environmental Justice Foundation, London, UK.

EVANS, K. & HINDELL, M. A. 2004. The diet of sperm whales (Physeter macrocephalus) in southern Australian waters. Journal of Marine Sciences. 61:1313-1329

FRANTZIS, A., ALEXIADOU, P., PAXIMADIS, G., POLITI., E., GANNIER, A. & CORSINI-FOKA, M. 2003. Current knowledge of the cetacean fauna of the Greek Seas. Journal of Cetacean Research and Management. 5(3):219-232

FRANTZIS, A., AIROLDI, S., NOTARBARTOLO DI SCIARA, G., JOHNSON, C. & MAZZARIOL, S. 2011. Inter-basin movements of Mediterranean sperm whales provide insight into their population structure and conservation. Deep-Sea Research. 58:454-459

FRANTZIS, A., ALEXIADOU, P. & GKIKOPOULOU, K. C. 2014. Sperm whale occurrence, site fidelity and population structure along the Hellenic Trench (Greece, Mediterranean Sea). Marine and Freshwater Ecosystems 24 (suppl. 1):83-102

GANNIER, A., DROUOT, V. GOOLD, J. C. 2002. Distribution and relative abundance of sperm whales in the Mediterranean Sea. Marine Ecology Progress Series. 243:281-293

GANNIER, A. & PRACA, E. 2007. SST fronts and the summer sperm whale distribution in the north-west, Mediterranean Sea. Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom. 86:1-7

GORDON, J., GILLESPIE, D., POTTER, J., FRANTZI, A., SIMMONDS, M. P., SWIFT, R. &THOMPSON, D. 2003. A review of the effects of seismic surveys on Marine Mammals. Marine Technology Society Journal. 37(4):16-34

IUCN 2012. Marine Mammals and Sea Turtles of the Mediterranean and Black Seas. Gland, Switzerland and Malaga, Spain: IUCN. 32 pages.

JEFFERSON, T. A., WEBBER, M. A. & PITMAN, R. L. 2008. Marine mammals of the world: A comprehensive guide to their identification. Academic Press. Canadà

LAIST, D. W., KNOWLTON, A. R., MEAD, J. G., COLLET, A. S. & PODESTA, M. 2001. Collisions between ships and whales. Marine Mammal Science. 17(1):35-75

LEWIS, T., GILLESPIE, D., LACEY, C., MATTHEWS, J., DANBOLT, M., LEAPER, R., MCLANAGHAN, R. & MOSCROP, A. 2007. Sperm whale abundance estimates from acoustic surveys of the Ionian Sea and Straits of Sicily in 2003. Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom.87:353-357

MANN, J. CONNOR, R. C., TYACK, P. L. & WHITEHEAD, H. 2000. Cetacean Societies: Field Studies of Dolphins and Whales. The University of Chicago Press, Chicago

MATTHEWS, J. N., STEINER, L. & GORDON, J. 2001. Mark-recapture analysis of sperm whale (Physeter macrocephalus) photo-id data from the Azores (1987-1995). Journal of Cetacean Research and Management. 3(3):219-226

MAYOL, P. 2012. Colissions between vessels and large cetaceans in the Pelagos Sanctuary. Souffleurs d’Ecume, La Celle (France). 10 pp

MILLER, P. J. O., JOHNSON, M. P. & TYACK, P. L. 2004. Sperm whale behaviour indicates the use of echolocation click buzzes “creaks” in pray capture. Proceedings of the Royal Society of London. 271:2239-2247

MUSSI, B., MIRAGLIUOLO, A., ZUCCHINI, A. & PACE, D. S. 2014. Occurrence and spatio-temporal distribution of sperm whale (Physeter macrocephalus) in the submarine canyon of Cuma (Tyrrhenian Sea, Italy). Marine and Freshwater Ecosystems 24 (suppl. 1):59-70

NOTARBARTOLO DI SCIARA, G. 1990. A note on the cetacean incidental catch in the Italian Driftnet swordfish fishery, 1986-1988. Report of the International Whaling Comission. 40:459-460

NOTARBARTOLO DI SCIARA, G. & GORDON, J. 1997. Bioacustics: A tool for the conservation of cetaceans in the Mediterranean Sea. Marine and Freshwater Behaviour and Physiology. 30(2):125-146

NOTARBARTOLO DI SCIARA, G. & BIRKUN A JR. 2010. Conserving whales and dolphins in the Mediterranean and Black seas. An ACCOBAMS status report. ACCOBAMS, Monaco. 212 p

NOTARBARTOLO DI SCIARA, G., FRANTZIS, A. & RENDELL, L. 2012. Sperm whales in the Mediterranean: The difficult art of coexisting with humans in a crowded sea. Whalewatcher, Journal of the American Cetacean Society. 41(1)30-38

NOTARBARTOLO DI SCIARA, G. 2014. Sperm whales, Physeter macrocephalus, in the Mediterranean Sea: a summary of status, threats, and conservation recommendations. Marine and Freshwater Ecosystems 24 (suppl. 1):4-10

PACE, D. S., MIRAGLIUOLO, A. & MUSSI, B. 2008. Behaviour of a social unit of sperm whales (Physeter macrocephlaus) entangeld in a driftnet off Capo Palinuro (Southern Tyrrenian Sea, Italy). Journal of Cetacean Research and Management. 10(2)131-135

PACE, D. S. MIRAGLIOLO, A., MARIANI, M., VIVALDI, C. & MUSSI, B. 2014. Sociality of sperm whale off Ischia Island (Tyrrhenian Sea, Italy). Marine and Freshwater Ecosystems 24 (suppl. 1):71-82

PANIGADA, S. & LEAPER, R. 2010. Ship strikes in the Mediterranean Sea: assessment and identification of conservation and mitigation measures. Journal of Cetacean Research and Management. SC/62/BC2: 5p

PERRIN, W. F., WÜRSIG, B. & THEWISSEN, J. G. M. 2009. Encyclopedia of marine mammals. Second edition. Academic Press. United States of America

PIROTTA, E., MATTHIOPOULUS, J., MACKENZIE, M., SCOTT-HAYWARD, L. & RENDELL, L. 2011. Modelling sperm whale habitat preference: a novel approach combining transect and follow data. Marine Ecology Progress Series. 436:257-272

PRACA, E. & GANNIER, A. 2008. Ecological niches of three teuthophageous odontocetes in the northwestern Mediterranean Sea. Ocean Science. 4:49-59

REEVES, R. & NOTARBARTOLO DI SCIARA, G. 2006. The status and distribution of cetaceans in the Black Sea and Mediterranean Sea. IUCN Centre for Mediterranean Cooperation, Malaga, Spain. 137 pp.

REEVES, R. R., MCCLELLAN, K. & WERNER, T. B. 2013. Marine mammal bycatch in gillnet and other entangling net fisheries, 1990 to 2011. Endangered Species Research. 20:71-97.

RENDELL, L., SMIÃO, S., BROTONS, J. M., AIROLDI, S., FASANO, D. & GANNIER, A. 2104. Abundance and movements of sperm whales in the western Mediterranean basin. Marine and Freshwater Ecosystems 24 (suppl. 1):31-40

SHIRIHAI, H & JARRET, B. 2006. Whales dolphins and seals: A field guide to the marine mammals of the world. A & C Black, London

TUDELA, S. 2004. Ecosystem effects of fishing in the Mediterranean: an analysis of the major threats of fishing gear and practices to bio- diversity and marine habits. General Fisheries Commission for the Mediterranean (FAO). Studies and Reviews, 74. FAO. Rome

TUDELA, S., KAI KAI, A., MAYNOU, F., EL ANDALOSSI, M. & GUGLIELMI, P. 2005. Driftnet fishing and biodiversity conservation: the case study of the large-scale Moroccan driftnet fleet operating in the Alboran Sea (SW Mediterranean). Biological Conservation. 121:65-78

VAES, T. & DRUON, J. N. 2013. Mapping of potential riskof ship strikes with fin whales in the Western Mediterranean Sea: A scientific and technical review using the potential habitat of fin whales and the effective vessel density. Join Research Centre. Institute for the Protection and Security of the Citizen. Luxembourg. 28pp

WATKINS, W. A., DAHER, M. A., DI MARZIO, N. A., SAMUELS, A., WARTZOK, D., FRISTRUP, K. M., HOWEY, P. W. & MAIEFSKI, R. R. 2002. Sperm whale tracked by radio tag telemetry. Marine Mammal Science. 18(1):55-68

WATWOOD, S. L., MILLER, P. J. O., JOHNSON, M., MADSEN, P. T. & TYACK, P. L. 2006. Deep-diving foraging behaviour of sperm whales (Physeter macrocephalus). Journal of Animal Ecology. 75:814-825

WHITEHEAD, H. 1990. Assessing sperm whale populations using natural markings: Recent progress. Report of the International Whaling Comission. Special Issue 12:377-382

WHITEHEAD, H. 2002. Estimates of the current global population size and historical trajectory for sperm whales. Marine Ecology Progress Series. 242:295-304

http://www.iucnredlist.org/details/41755/0

http://www.iucnredlist.org/details/16370739/0

http://www.accobams.org/

http://www.cites.org/esp/

http://www.cms.int/

http://www.pbs.org/odyssey/odyssey/20041022_log_transcript.html

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.